Μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες: Τι είναι η τεχνολογία που εξετάζει η Ελλάδα για ενεργειακή αυτονομία

Η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια επανέρχεται στην Ελλάδα,μετά τη σημερινή τοποθέτηση του πρωθυπουργού,ο οποίος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αξιοποίησης μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων (SMRs), ανακοινώνοντας τη σύσταση υπουργικής επιτροπής για την ενεργειακή αυτονομία της χώρας.

Οι λεγόμενοι Small Modular Reactors αποτελούν μια νέα γενιά πυρηνικών αντιδραστήρων μικρότερης κλίμακας, οι οποίοι προωθούνται διεθνώς ως πιο ευέλικτη και ταχύτερη λύση σε σχέση με τους παραδοσιακούς πυρηνικούς σταθμούς. Η τεχνολογία βρίσκεται ακόμη σε φάση ανάπτυξης, ωστόσο αρκετές χώρες της Ευρώπης εξετάζουν ήδη την ένταξή της στο ενεργειακό τους μείγμα.

Τι είναι οι μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες (SMRs)

Οι μικροί αρθρωτοί πυρηνικοί αντιδραστήρες είναι πυρηνικές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με ισχύ συνήθως από 50 έως 300 μεγαβάτ.

Σε αντίθεση με τους μεγάλους πυρηνικούς σταθμούς, που κατασκευάζονται εξ ολοκλήρου στο σημείο εγκατάστασης και απαιτούν τεράστιες επενδύσεις, οι SMRs σχεδιάζονται ώστε να κατασκευάζονται τμηματικά σε εργοστάσια και στη συνέχεια να μεταφέρονται και να συναρμολογούνται στον χώρο λειτουργίας τους.

Η αρθρωτή αυτή φιλοσοφία θεωρητικά μειώνει τον χρόνο κατασκευής, περιορίζει το αρχικό κόστος και επιτρέπει την εγκατάσταση πολλών μικρότερων αντιδραστήρων αντί μιας μεγάλης μονάδας.

Γιατί επανέρχεται η πυρηνική ενέργεια στη συζήτηση

Η επανεμφάνιση της πυρηνικής ενέργειας στη διεθνή ενεργειακή πολιτική συνδέεται κυρίως με δύο παράγοντες: την ενεργειακή ασφάλεια και τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.

Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες παράγουν ηλεκτρική ενέργεια  χωρίς εκπομπές CO₂ κατά τη λειτουργία τους και μπορούν να παρέχουν σταθερή παραγωγή ρεύματος, σε αντίθεση με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που εξαρτώνται από τις καιρικές συνθήκες.

Για τον λόγο αυτό αρκετές χώρες της Ευρώπης εξετάζουν τους SMRs ως συμπληρωματική λύση δίπλα σε αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα.

Πού εξετάζεται ήδη η χρήση τους στην Ευρώπη

Η τεχνολογία των μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, ωστόσο αρκετά κράτη έχουν ήδη ξεκινήσει σχέδια ανάπτυξης.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται:

• η Πολωνία
• η Ρουμανία
• το Ηνωμένο Βασίλειο
• η Γαλλία

Τα περισσότερα προγράμματα βρίσκονται ακόμη στο στάδιο σχεδιασμού ή αδειοδότησης, ενώ ελάχιστοι αντιδραστήρες μικρής κλίμακας λειτουργούν σήμερα σε εμπορικό επίπεδο.

Πώς θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στην Ελλάδα

Σε θεωρητικό επίπεδο, οι μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε περιοχές με ήδη ανεπτυγμένες ενεργειακές υποδομές.

Ένα από τα σενάρια που συζητούνται διεθνώς αφορά την αντικατάσταση παλαιών λιγνιτικών μονάδων  με SMRs, καθώς στις περιοχές αυτές υπάρχουν δίκτυα ηλεκτρικής μεταφοράς και εξειδικευμένο προσωπικό.

Παράλληλα, οι αντιδραστήρες μικρής κλίμακας θα μπορούσαν να παρέχουν σταθερή ηλεκτρική ενέργεια σε περιόδους όπου η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές είναι περιορισμένη.

Σε διεθνές επίπεδο εξετάζεται επίσης η χρήση τους για την τροφοδότηση βιομηχανιών υψηλής ενεργειακής κατανάλωσης ή για την παραγωγή υδρογόνου.

Τα εμπόδια για την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα

Παρά τη συζήτηση που ανοίγει, η ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα θα αντιμετώπιζε σημαντικές προκλήσεις.

Η χώρα δεν διαθέτει πυρηνικό ενεργειακό πρόγραμμα, ούτε το απαραίτητο θεσμικό και ρυθμιστικό πλαίσιο για την αδειοδότηση και λειτουργία πυρηνικών μονάδων παραγωγής ενέργειας.

Παράλληλα, η σεισμικότητα της περιοχής, αλλά και η κοινωνική αποδοχή της πυρηνικής ενέργειας, αποτελούν παράγοντες που θα επηρέαζαν μια τέτοια συζήτηση.

Ένα σενάριο για το μέλλον της ενέργειας

Η σύσταση της υπουργικής επιτροπής σηματοδοτεί κυρίως την έναρξη μιας διερευνητικής διαδικασίας για το ενεργειακό μέλλον της χώρας.

Ακόμη και αν η Ελλάδα αποφάσιζε να προχωρήσει προς την κατεύθυνση της πυρηνικής ενέργειας, η υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου θα απαιτούσε πολυετείς μελέτες, αδειοδοτήσεις και επενδύσεις.

Για την ώρα, οι μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες αποτελούν περισσότερο μια τεχνολογική προοπτική που αρχίζει να μπαίνει στη δημόσια συζήτηση, παρά μια άμεση ενεργειακή επιλογή.